In 1982 was een van de tien winnaars van de prijsvraag Ongewoon Wonen uitgeroepen door Comié De Fantasie een voorstel voor een hooiberg gecombineerd met een circustent: Theater/studio/woning heette het. Een project van Jaap Kleyn en Ruth Bouman. Vijf jaar lang woonden zij in De Fantasie en in 1984 organiseerden zij ook daadwerkelijk een maand lang een circusvoorstelling. 

In mei 2026 schonk Ruth Bouman een klein archief over die periode aan Stadsarchief Almere. Daarom kozen we dit beeld van het Abstract Circus als Foto van de Maand en publiceren we hier een korte geschiedenis op basis van een gesprek dat curator Michel Langendijk had met Ruth Bouman.

In 1982 schreef Comité De Fantasie de prijsvraag Ongewoon Wonen uit, bedoeld om experimentele woonvormen een plek te geven in de wijk De Fantasie. Dat wijkje, aan de rand van Almere Stad bij het Weerwater, zou bestaan uit tien tijdelijke woonprojecten. Maximaal vijf jaar zouden de woningen mogen blijven staan.

Eén van de tien prijswinnaars was Theater/Studio/Woning naar een ontwerp van theatermakers Jaap Klein en Ruth Bouman. Zoals de naam al aangaf stelden zij een experimentele theaterplek voor, die ook als studio en woning gebruikt kon worden. Toen de financiering van de door hen gewenste hooiberg met piramidedak niet voor elkaar kregen zetten zij rond hun perceel een bijna vier meter hoge steile wand. De houten schutting werd beschilderd, onder andere met blauwe tijgers van kunstenaar Hugo Kaagman. In die ruimte wilden zij voorstellingen en optredens uitvoeren. "We dachten weet je wat? Het eerste dat we doen, dat is circus. Dat is voor iedereen leuk, voor de kinderen, voor de volwassenen" zo vertelt Ruth Bouman als we haar in mei 2026 spreken.

Abstract Circus werd een geabstraheerd circus met elementen uit hun theaterprogramma, vermengd met echte circusacts. Van 2 t/m 30 juni 1982 gaven zij in totaal 36 voorstellingen, 9 in de week, vier weken lang.

De voorstelling werd opgevoerd binnen de stalen kooi van de dompteur, die met vier Bengaalse tijgers, drie leeuwen, 2 poema's en een panter de meest opvallende act van het Abstract Circus verzorgde. Het publiek zat pal naast de kooi, binnen de houten omheining. The Nasty Dancers, een Almeerse groep breakdancers, danste tussen de acts die verder bestond uit met naast de roofdieren een grappige hondenact, clowns en een act van Ruth met een electronisch versterkt winkelwagentje. Er was live-muziek van een 5-mans orkest. Om publiek te trekken werd een –inmiddels legendarische– Abstract Circus poster gemaakt, die al eerder onderwerp was voor de serie De Foto van de Maand.

Mensen uit de naastgelegen Stedenwijk kunnen de grommende geluiden van de roofdieren (en de stank) nog goed herinneren.

Alle artiesten van de voorstelling werden netjes betaald maar de makers zelf hadden achteraf "geen cent te makken". Na de periode van het Abstract Circus gebruikten Ruth en Jaap de 8-hoekige ruimte van het Abstract Circus als werkplaats en ze woonden in de omheining. Zo kwamen alle drie de elementen van theater/studio/woning op termijn aan bod. De schilderijen die Jaap Kleyn en Ruth Bouman in die tijd vanuit De Fantasie maakten waren onder andere in Corrosie, provinciehuis en in Aalborg Denemarken te zien.

In 1988, na precies vijf jaar volgens het oorspronkelijke plan, verlieten beide kunstenaars De Fantasie. Maar ze wilden niet zomaar vertrekken. Ruth vertelt hierover:

“Je had daar Stedenwijk. Daar waren allemaal mensen en die keken op ons uit. Toen zei ik, we moeten het zo doen: De mensen gaan ’s ochtends naar hun werk. En dan staat het hele gebouw er nog, beschilderd en al. En dan komen ze ’s avonds thuis en het hele ding is weg! Het moet dus in 1 dag hélemaal weg. Dus ik heb de sloper gebeld‘Kan je komen, kan je dat in één dag flikken? Ja hoor ik ga mijn best doen.ja dat was wel heel leuk”

Ineens is Abstract Circus verdwenen. De Fantasie bestaat vanaf dat moment nog uit 9 woningen en een grote lege plek in het midden. Later mochten de andere woningen blijven staan en heeft een van de woningen die lege plek kunnen kopen.

De Fantasie, aan de rand van Almere Stad, groeide uit tot een proeftuin voor architectonische ideeën die je nergens anders zag. De Fantasie met o.a. woningen van de toen beginnende architecten Jos Abbo, René van Zuuk en Jan Benthem, trekt nog steeds architectuurliefhebbers uit binnen- en buitenland. 

In juni 1984 was Almere TV te gast bij het Abstract Circus, vlak voordat de voorstellingen zouden beginnen. Onderstaande allereerste reportage van het kunst- en cultuurprogramma Kcul werd uitgezonden bij de proefuitzending van 2 juni 1984. Met een interview met initiatiefnemers Jaap Kleyn en Ruth Bouman voor de wand met het kunstwerk van Hugo Kaagman. 

In de uitzending van 8 mei 2026 besteedde Omroep Flevoland aandacht aan het verhaal van Abstract Circus en de schenking van Ruth Bouman aan Stadarchief Almere. Bekijk / beluister Leeuwen, Live Muziek en Ongewoon Wonen.